Çanakkale Savaşı’nda Kimler Savaştı? Bir Genç Gözünden Bir Direniş Hikayesi
Bazen bir olayı anlatırken, her şeyin birdenbire anlam kazandığını hissedersin. İnsanlar, hayaller, umutlar… Hepsi bir araya gelip, bir anda bir dönemin tanığı olurlar. Çanakkale Savaşı, öyle bir olay ki; sadece büyük bir askeri mücadele değil, aynı zamanda milletin yeniden doğuşunun simgesi. Ancak, savaşın içinde kimlerin savaştığını düşündüğümüzde, sadece askerlerin adlarını duymayız; karşımıza birbirinden farklı hayaller, sevda çığlıkları, ve insanlık dramları çıkar.
Bugün size Çanakkale’yi anlatmaya başlarken, 25 yaşındaki bir Kayseri’li olarak ben de duygularımı gizlemeyi tercih etmiyorum. Belki de bu yüzden, o yıllarda savaşa katılan askerlerin ruhlarına bu kadar yakın hissediyorum. İçimde bir yerlerde, belki de dedelerimizin, nenelerimizin gözlerinden geçen o korku, o umut, o cesaret hala yankı yapıyor. Ama o kadar fazla şey var ki, Çanakkale’nin kalbine ulaşan yolları anlatmak, her yönüyle ruhumu sarmak kolay olmuyor. Bunu bir yaşanmışlık gibi hissediyorum; sanki ben de oradaymışım gibi…
Savaşın Rengi: Kızıl ve Gri
Çanakkale’deki o kanlı günlerde, aslında her şey bir renk karmaşası gibiydi. Savaşın griliği ve kanın kızıllığı, birbirini takip eden anlarda yaşanırken, bir yanda düşman topçusu, bir yanda vatanın köylerinden gelmiş, elleri kolları genci, yaşlısı, kadınıyla sararmış bu topraklara uzanmış bir halk vardı. Burada savaşan, toprağını savunan bir milletin özüdür; başka bir anlamı yoktur.
Birbirinden farklı insanlar vardı. Anlatmak istediğim şey, belki de tam olarak bu; bu kadar farklı insan nasıl oldu da bir araya gelip bu büyük direnişi oluşturdu? Hangi sebeplerle savaşa giden bu insanlar, ölümün ve acının en yoğun olduğu bu ortamda hayatta kalabilmek için birbirlerine sarıldılar?
Bir yanda kaybolmuş gençlik, bir yanda yıllarca mücadele etmiş bir halk, bir yanda birbirini tanımayan ama aynı idealler için savaşan insanlardı. Hepsi bir şekilde savaşa katılmak zorunda kaldı. Ama içlerinde, belki de en büyük savaşları verenler, elleriyle savaşmayanlardı. Anaların, kardeşlerin, sevdalıların gözlerinden dökülen yaşlar, Çanakkale’nin savaşan her bir askerinin ruhuna işledi.
Korku ve Umut: Bir Annenin Çığlığı
Şimdi gözlerimi kapatıp, derin bir nefes alıyorum. Kayseri’de sabahları evde geçirdiğim zamanları düşünürken, bazen hayal ediyorum. Bir anne düşün, oğlu daha yirmisine girmemişken, bir sabah onun elini öpmek için uyanır. Sabahın ilk ışıkları… Bu anne, oğlunun askere gitmesi için hazırlıkları yapmaktadır. Oğul, savaşın ne olduğunu bilmeden sadece hayallerine tutunarak, belki de gözleri dolarak annesinden ayrılır. Oğlunun gidişiyle birlikte, o annenin de hayatı bir anlamda savaşın içinde kaybolur.
Çanakkale’nin bir diğer hikayesi de bu anadır aslında. O, savaşa giden tüm evlatlarını aynı şekilde uğurlamıştır. O zamanın kadınları sadece evlerini değil, aynı zamanda çocuklarını, eşlerini, tüm yaşamlarını savunmak zorunda kalmışlardır. Bir tarafta, cephede mücadele veren Mehmetçik, diğer tarafta o yüce kadınların gözyaşları, annelerin duaları vardı.
Bugün, bazen annemin o kaygılı gözlerini düşünüyorum. Çanakkale’yi düşünürken, en derin hissettiğim şey, bir annenin çığlığı. Hangi insan bu kadar güçlü olabilir ki, oğlunun dönüşüne dair tek umut kaynağı olması için bu kadar dirençli kalabilir?
Mehmetçik: Cesaretin Adı
Çanakkale’deki cesaret, her şeyin önündeydi. Türk askeri, vatanını savunmak için hiç tereddüt etmedi. Belki de buradaki en derin ruh hali, savaşın tam ortasında dahi birbirine sıkıca sarılan askerlerin dayanışmasıydı. Birbirini hiç tanımayan, belki de farklı köylerden, kasabalardan gelen bu insanlar, birlikte savaştılar. Savaşın ortasında kalmış, bazen bir çakıl taşı gibi sanki, ama bir o kadar da dağ gibi sağlam kalan Mehmetçikler…
Bir yanda cehennem gibi bir cephanelik, diğer tarafta köyünden, kasabasından, evinden uzak kalmış, belki de hiç düşünmeden silah tutmayı bilmeyen bir adam, bir çocuk vardı. Ama bir şey vardı; o çocuklar, o adamlar savaştıkları toprak için her şeyini, ama her şeyini verirlerdi.
Bu savaşı anlamanın yolu, Çanakkale’nin her bir köşesinde saklı olan cesarete ulaşmaktan geçiyor. Eğer cesaret, korkuyla yüzleşebilmekse, Çanakkale’deki askerin cesaretini anlamak için bir an bile durmamalısınız.
Savaşın Sonrası: Bir Direnişin Zaferi
Çanakkale’nin zaferi, sadece savaşın kazananı değil, aynı zamanda halkın kendini bulduğu, kendini yeniden hayata döndürdüğü bir anlam taşıyor. Askerler, birer kahraman olarak anılacaklardı belki ama daha da önemlisi, milletin kendi kimliğini, kendi gücünü keşfettiği o andı. Bu savaş, sadece toprağın değil, yüreğin de kazanmasıydı.
Birçoğumuz, sadece bir savaş olarak hatırlıyoruz Çanakkale’yi. Ama o dönemde savaşan insanlar, bir halkı oluşturan her bireydi. Yani kimler savaştı? Sadece askerler değil, o günlerin kadınları, çocukları, yaşlıları, tarlasında çalışan çiftçileri, çarşıda esnaflık yapanları, anneler, babalar… Hepsi bir şekilde savaştı. Savaşan yalnızca silahı olanlar değildi.
Sonuç
Bugün, savaşanların kim olduğunu, onların ne hissettiklerini anlamaya çalışırken, belki de en önemli soru şu: Biz, Çanakkale’den ne öğrendik? Ne kadarını içselleştirdik, o büyük zaferin ne kadarını ruhumuzda hissettik? Bunu öğrenmek, sadece tarih kitaplarından değil, bir annenin çığlığını, bir askerin son nefesini duyabilmekten geçiyor. Onların hayatta kalmaya çalıştığı, bir arada durmak için mücadele verdikleri o topraklarda, biz de savaşanlardan biri olduk. Bu, her birimiz için bir sorudur.